Hak sahibi için etkili bir sahte ürün dosyası yalnız tek bir ilanı kaldırmaktan ibaret değildir. Tescil ve yetki doğrulandıktan sonra fiziki satış, depo ve dağıtım bulguları ile pazar yeri, sosyal medya ve alan adı kayıtları aynı delil planında birleştirilir. Gümrük, ihtiyati tedbir, hukuk ve ceza yolları ise koşulları oluştuğu ölçüde sıralanır.
Sahte ürün dosyasında ilk soru: hangi hak ihlal ediliyor?
Ürünün üzerinde veya ambalajında tescilli markanın aynısının ya da ayırt edilemeyecek kadar benzerinin izinsiz kullanılması sahte eşya değerlendirmesine konu olabilir. Marka, tasarım, telif, patent ve haksız rekabet iddiaları aynı olayda birlikte gündeme gelebilse de koruma şartları farklıdır. İlk adım; tescil sahibi, koruma kapsamı, ürün sınıfı, lisans ve temsil yetkisinin doğrulanmasıdır.
Türkiye genelindeki bulgular nasıl tek planda toplanır?
Farklı illerdeki mağaza, depo, dağıtıcı, kargo çıkışı ve çevrimiçi satıcı bilgileri ortak bir olay kronolojisinde tutulabilir. Her konum için adres, tarih, satıcı kimliği, bağlantılı şirket veya hesaplar ve delilin kaynağı ayrı kaydedilir. Gereken yerde yerel makam, gümrük idaresi, uzman veya yetkilendirilen meslek mensubu ile çalışma kapsamı yazılı olarak belirlenir. Bu koordinasyon her işlemin aynı gün veya aynı merci tarafından yapılacağı anlamına gelmez.
Dijital takip: pazar yeri, sosyal medya, reklam ve alan adı
Sahte ürünler pazar yeri ilanı, sponsorlu sosyal medya reklamı, mesajlaşma hesabı veya taklit alan adı üzerinden sunulabilir. Tam URL, kullanıcı adı, ürün kodu, satıcı bilgisi, tarihli ekran kaydı ve ödeme yönlendirmesi korunmalıdır. Platform bildirimi hızlı bir ara araç olabilir; hesabın kaldırılması stok, tedarikçi veya ödeme zincirini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Tekrarlayan hesap ve satıcı bağlantıları insan incelemesiyle doğrulanmalıdır.
Delil tespiti ve kontrollü ürün alımı
Ürünün gerçekten taklit olup olmadığı yalnız düşük fiyat veya benzer fotoğrafla belirlenemez. Orijinal ürün özellikleri, seri veya lot bilgisi, ambalaj, fatura, satış kanalı ve gerektiğinde uzman incelemesi karşılaştırılır. Kontrollü alım düşünülüyorsa ödeme, teslimat, paket açılışı ve ürün muhafaza zinciri önceden planlanmalıdır. Yetkisiz hesap erişimi, gizli verilerin hukuka aykırı elde edilmesi veya kişisel takip yapılmamalıdır.
Gümrükte fikrî mülkiyet koruması
Hak sahibi veya temsilcisi, Ticaret Bakanlığının elektronik sistemi üzerinden gümrüklerde korunma talep edebilir. Kabul edilen başvuru bilgileri gümrük idarelerinin erişimine açılır. Şüpheli eşyanın alıkonulması veya işlemlerinin durdurulması halinde bildirim sonrası dava ve ihtiyati tedbir gibi süreli işlemler doğabilir. Tescil belgesi, temsil yetkisi, orijinal ürün ve sahtecilik göstergeleri başvurunun temel parçalarıdır.
İhtiyati tedbir, hukuk ve ceza yolları
SMK kapsamında ihlalin önlenmesi, durdurulması, delillerin korunması ve koşulları varsa tazminat talepleri değerlendirilebilir. Marka hakkına tecavüzün cezai boyutu için Türkiye’de geçerli tescil, şikâyet, fiil ve delil koşulları ayrıca incelenir. Arama, el koyma, toplatma, imha veya tedbir kararı yalnız yetkili makam tarafından verilebilir; platform kararı bunların yerine geçmez.
Operasyon sonrası takip neden gerekir?
Tek bir satış noktasına müdahale, tedarik zincirinin tamamını göstermeyebilir. Ele geçen ürün ve belgeler, fatura ve ödeme ilişkileri, kargo kayıtları, tekrar açılan hesaplar ve yeni alan adları hukuka uygun biçimde izlenir. Yeni bulguların önceki dosyayla bağlantısı doğrulanmadan aynı kişi veya ağ hakkında kesin sonuç çıkarılmaz.
Hak sahibinin hazırlayabileceği dosya
Tescil ve yenileme kayıtları; vekâlet ve şirket temsil belgeleri; orijinal ürün kataloğu ve ayırt edici özellikler; yetkili satıcı listesi; şüpheli ürün fotoğrafları ve bağlantıları; tarihli sipariş, fatura, kargo ve ödeme kayıtları; daha önce yapılan platform veya gümrük başvuruları bir araya getirilebilir. Kişisel veriler ve ticari sırlar yalnız amaç için gerekli ölçüde paylaşılmalıdır.
Türkiye dışındaki marka sahipleri için çalışma düzeni
Yabancı hak sahibi bakımından Türkiye’de geçerli tescil veya koruma dayanağı, şirket ve imza yetkisi, vekâlet, tercüme ve apostil gereksinimleri başta kontrol edilir. Dijital ve fiziki bulgular Türkçe bir delil kronolojisine dönüştürülebilir; Türkiye’nin farklı bölgelerindeki işlemler dosyanın ihtiyacına göre koordine edilir. Yabancı ülkedeki tescil tek başına Türkiye’de her talebi sağlamaz.
İlgili mevzuat ve resmî kaynaklar
Türkiye hukuku hakkında genel bilgilendirmedir. Her müdahale yetkili makamın kararı, somut delil, görev ve yetki kuralları ile güncel mevzuata bağlıdır; operasyon veya sonuç garantisi içermez.
İçerikler genel bilgilendirme içindir; kişisel hukuki görüş niteliğinde değildir. İletişim kurulması tek başına avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
İlgili çalışma alanlarıFikrî ve Sınai Mülkiyet Hukuku