Uluslararası Tahkim ve Sınır Ötesi Uyuşmazlıklar
Sınır ötesi bir uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk, yetkili merci ve kararın nerede icra edileceği birlikte planlanır. Tahkim ancak geçerli bir tahkim anlaşması ve tahkime elverişli bir uyuşmazlık varsa işler; kurum, yer, dil, hakem sayısı ve uygulanacak kurallar açıkça belirlenmelidir.
Çalışma; 4686 sayılı Kanun, HMK, MÖHUK ve Türkiye bakımından yürürlükteki New York, Avrupa, ICSID ve Singapur sözleşmeleri ile tarafların seçtiği ISTAC, ICC, UNCITRAL veya WIPO kuralları ayrılarak yürütülür. Kurum kuralları kanun değildir; taraf iradesi veya ilgili anlaşma ile uygulanır.
Hangi konuları kapsar?
Ticari sözleşme, lisans, teknoloji, şirket, dağıtım, inşaat ve yatırım ilişkilerindeki sınır ötesi uyuşmazlıklar; tahkim anlaşması, yargılama ve karar sonrası icra boyutlarıyla incelenir.
- Milletlerarası tahkim şartı ve sözleşme tasarımı
- ISTAC, ICC, UNCITRAL ve WIPO kuralları
- Tahkim yeri, dil, hakem sayısı ve uygulanacak hukuk
- Acil durum hakemi ve geçici hukuki koruma
- Delil, uzman ve çevrimiçi duruşma yönetimi
- Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi
- New York ve Avrupa sözleşmeleri
- ICSID ve yatırım uyuşmazlıkları
- Uluslararası arabuluculuk ve Singapur Sözleşmesi
- Fikrî mülkiyet ve teknoloji uyuşmazlıklarında tahkim
Süreci nasıl ele alıyoruz?
Sözleşme ve tahkim şartı, taraflar, uyuşmazlığın konusu, malvarlığı ülkeleri ve süreler belirlenir. Yetki, tahkime elverişlilik, kurum ve usul seçenekleri ile geçici koruma ihtiyacı ayrı değerlendirilir.
Randevu öncesinde hazırlayabilecekleriniz
- Ana sözleşme ve tahkim şartı
- Yazışmalar, bildirimler ve kronoloji
- Ödeme, teslim, lisans ve teknik kayıtlar
Randevu öncesinde olayların sırasını, mevcut belgelerinizi ve hangi konuda destek istediğinizi kısaca hazırlayın. İnternet üzerinden kimlik numarası, sağlık verisi veya hassas dosya belgeleri göndermeyin.
Sık sorulan sorular
01Her uluslararası sözleşme uyuşmazlığı otomatik olarak tahkime gider mi?
Hayır. Geçerli ve kapsamı uyuşmazlığı içine alan bir tahkim anlaşması gerekir. Tahkime elverişlilik ve imza yetkisi de ayrıca incelenir.
02ISTAC veya ICC kuralları kanun mudur?
Hayır. Bunlar tarafların seçimiyle uygulanan kurumsal usul kurallarıdır. Tahkim yerinin emredici hukuku ve uygulanabilir sözleşmeler ayrıca geçerlidir.
03Tahkim yeri ile duruşmanın yapıldığı yer aynı mıdır?
Her zaman değil. Tahkim yeri kararın hukuki bağını ve mahkeme denetimini belirler; duruşma başka bir ülkede veya çevrimiçi yapılabilir.
04Yabancı hakem kararı Türkiye’de doğrudan icra edilir mi?
Kural olarak tanıma veya tenfiz süreci gerekir. New York Sözleşmesi, MÖHUK, çekinceler ve ret sebepleri somut karara göre incelenir.
05Acil durumda tahkim başlamadan tedbir alınabilir mi?
Tahkim anlaşması, kurum kuralları ve tahkim yeri hukukuna göre acil durum hakemi veya devlet mahkemesi yolu gündeme gelebilir. Talebin türü ve icra kabiliyeti ayrıca değerlendirilir.
06Fikrî mülkiyet uyuşmazlıkları tahkime elverişli midir?
Lisans, devir, bedel ve taraflar arası kullanım uyuşmazlıkları çoğu kez tahkime konu olabilir. Tescilin herkese karşı hükümleri ve idari yetkiler bakımından sınırlar ayrıca incelenir.
07WIPO tahkimi yalnız patent uyuşmazlıklarında mı kullanılır?
Hayır. Marka, telif, yazılım, teknoloji transferi, araştırma-geliştirme ve alan adı dışındaki teknoloji sözleşmeleri de uygun anlaşmayla WIPO ADR süreçlerine konu olabilir.
08Singapur Sözleşmesi ne sağlar?
Kapsamına giren uluslararası ticari arabuluculuk anlaşmalarının taraf devletlerde ileri sürülmesi ve icrası için çerçeve sağlar. İstisnalar ve Türkiye’deki usul somut belgeye göre kontrol edilir.
09ICSID tahkimi her yabancı yatırımcıya açık mıdır?
Hayır. Devlet ve yatırımcı rızası, ilgili yatırım anlaşması veya kanun, yatırım ve yatırımcı tanımı ile ICSID yetki şartları birlikte aranır.
10Tahkim şartında hangi unsurlar açık yazılmalıdır?
Kurum veya ad hoc usul, kurallar, tahkim yeri, dil, hakem sayısı, uygulanacak hukuk ve kapsam açık yazılmalıdır. Birbiriyle çelişen kurum veya mahkeme kayıtlarından kaçınılmalıdır.
İlgili mevzuat ve resmî kaynaklar
- 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu (TR)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (TR)
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (TR)
- UNCITRAL · New York Convention on Foreign Arbitral Awards (EN)
- UNECE · European Convention on International Commercial Arbitration (EN)
- UNCITRAL · Singapore Convention on Mediation · status (EN)
- ICSID · Türkiye member state profile (EN)
- ISTAC · Tahkim ve alternatif uyuşmazlık çözüm kuralları (TR)
- ICC · 2021 Arbitration Rules (EN)
- UNCITRAL · Arbitration Rules (EN)
- WIPO · Arbitration and Mediation procedures (EN)
Bu içerik Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkindir. Yabancı hukuk ve sınır ötesi işlemler ayrıca değerlendirilir.
İçerikler genel bilgilendirme içindir; kişisel hukuki görüş niteliğinde değildir. İletişim kurulması tek başına avukatlık ilişkisi oluşturmaz.