Fikrî ve Sınai Mülkiyet Hukuku
Marka, tasarım, patent, telif ve alan adı haklarının Türkiye ve hedef ülkelerde korunması; sınır ötesi ihlal ve lisans ilişkileri.
Uluslararası fikrî mülkiyet koruması: marka, tasarım, patent ve dijital ihlalFikrî mülkiyet dosyalarında önce korunan unsur, hak sahibi, ilgili ülke ve kullanım tarihi belirlenir. Marka, tasarım, buluş, yazılım, eser, ticari sır ve alan adı farklı koruma ve başvuru yollarına tabidir. Türkiye’deki bir tescil her ülkede otomatik hak doğurmaz; Madrid, EUIPO, Lahey ve PCT yollarının etkisi hedef ülke ve hak türüne göre incelenir.
Büronun geçmiş uygulama deneyimini, kayıt ve sözleşme zinciriyle birlikte somut dosyada kullanıyoruz. Taklit ürün, dijital ilan ve alan adı bulguları insan incelemesinden geçirilir; delil, muhatap ve uygun ülke hukuku ayrı ayrı değerlendirilir.
Hangi konuları kapsar?
Ulusal ve bölgesel tesciller, uluslararası başvuru sistemleri, lisans ve devir zinciri, ticari sırlar ile çevrimiçi ve sınır ötesi ihlal iddiaları birlikte haritalandırılır. Bir başvurunun sağladığı koruma, belirlenen ülke ve hak türüyle sınırlı olabilir.
- Marka ve tasarım
- Telif ve lisans sözleşmeleri
- Hak sahipliği ve ihlal uyuşmazlıkları
- Alan adı tescili ve marka hakları
- UDRP / WIPO başvuruları
- TRABİS .tr uyuşmazlık çözümü
- Alan adı devir ve kayıt sahibi uyuşmazlıkları
- Uluslararası marka başvurusu ve Madrid Sistemi
- Avrupa Birliği markası ve EUIPO
- Uluslararası tasarım tescili ve Lahey Sistemi
- Patent stratejisi, PCT ve ulusal aşama
- Uluslararası telif, yazılım ve hak sahipliği
- Ticari sırlar ve gizlilik düzeni
- Sınır ötesi taklit ürün, platform ve gümrük başvuruları
- Uluslararası lisans, devir ve teknoloji transferi
- Hedef ülke, yetki ve delil stratejisi
- Sosyal medyada sahte marka hesabı ve kullanıcı adı
- Instagram sahte ürün ilanı ve reklam bildirimi
- Platform kaldırma başvurusu ile hukuki taleplerin ayrımı
- YouTube ve X üzerinde taklit hesap, kanal ve marka bildirimi
Süreci nasıl ele alıyoruz?
Hak ve ülke envanteri, ilk kullanım ve başvuru tarihleri ile sözleşme zinciri çıkarılır. Tescil veya itiraz ihtiyacı, ihlalin gerçekleştiği pazar, platform veya gümrükteki olası yol ve delil korunması ayrı incelenir. Teknik inceleme gerekiyorsa yöntemi ve görev kapsamı dosyaya göre belirlenir.
Randevu öncesinde hazırlayabilecekleriniz
- Tescil veya başvuru bilgileri
- Eser ve kullanım örnekleri
- Lisans, devir ve ilgili sözleşmeler
Randevu öncesinde olayların sırasını, mevcut belgelerinizi ve hangi konuda destek istediğinizi kısaca hazırlayın. İnternet üzerinden kimlik numarası, sağlık verisi veya hassas dosya belgeleri göndermeyin.
Sık sorulan sorular
01Marka ile telif hakkı aynı korumayı mı sağlar?
Hayır. Marka, mal veya hizmetleri ayırt eden işaretle; telif hakkı ise koşulları sağlayan eserle ilgilidir. Aynı projede birden fazla hak türünün incelenmesi gerekebilir.
02SMK ile FSEK hangi hakları düzenler?
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu marka, coğrafi işaret, tasarım, patent ve faydalı model gibi sınai hakları düzenler. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ise eserler üzerindeki haklarla ilgilidir. Koruma türü somut ürüne göre belirlenir.
03İlk değerlendirme için hangi belgeleri hazırlamalıyım?
Tescil veya başvuru bilgileri; Eser ve kullanım örnekleri; Lisans, devir ve ilgili sözleşmeler. Belgelerinizi olayların tarih sırasıyla birlikte hazırlayın. Hassas belgelerin gönderim yöntemini görüşmeden önce belirleyelim.
04İnceleme sonrasında izlenecek yol nasıl belirlenir?
İlk aşamada hak veya başvurunun kapsamı ile kullanım örnekleri belirlenir. Sözleşmeler, kayıtlar ve ihlal iddiasına ilişkin belgeler birlikte değerlendirilir.
05Yapay zekâ ile sahte ürün tespiti kesin sonuç verir mi?
Görsel veya metin benzerliği, şüpheli bir ilanı inceleme için işaretleyebilir. Bu eşleşme ürünün sahte olduğunu tek başına göstermez. Hak sahipliği, orijinal ürün özellikleri, satış ilişkisi ve gerektiğinde fiziksel ürün incelemesi birlikte değerlendirilir.
06Özel tarama yazılımları marka incelemesinde nasıl kullanılabilir?
Amaca özel tarama yazılımları, hukuka uygun erişilebilen kaynaklardaki marka adı, logo veya ürün görsellerini karşılaştırmak için kullanılabilir. Kaynak, zaman ve eşleşme gerekçesi kaydedilmeli; yanlış eşleşmeler insan incelemesinden geçirilmelidir. Kullanılacak araç ve erişim kapsamı ayrıca belirlenir.
07Şüpheli ürün ilanı için hangi belgeler hazırlanabilir?
Marka veya tasarım tescili, hak sahipliği belgeleri, orijinal ürün örnekleri, ilanın tam bağlantısı, tarihli kayıtlar ve varsa lisans ya da satış sözleşmesi hazırlanabilir. İlanın görünümü ile ürünün gerçek niteliği ayrı incelenir; yalnız düşük fiyat ihlal sonucuna varmak için yeterli değildir.
08Markamı tescil ettirince aynı domain otomatik olarak bana geçer mi?
Marka tescili ile alan adı kaydı ayrı işlemlerdir. Benzer bir alan adını talep etmek için ilgili uyuşmazlık mekanizmasının koşulları incelenir; tescil belgesi tek başına otomatik devir sağlamaz.
09UDRP ile WIPO başvurusu arasında nasıl bir ilişki vardır?
UDRP uygulanacak politikadır; WIPO Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi bu kapsamda başvuruları yöneten hizmet sağlayıcılardan biridir. Alan adı üzerindeki uyuşmazlık hakkında kararı atanan hakem veya hakem heyeti verir.
10.tr ve .com.tr alan adlarına aynı UDRP kuralları mı uygulanır?
.tr alan adları için TRABİS kapsamındaki uyuşmazlık çözüm mekanizması ayrıca incelenir. UDRP koşulları otomatik aktarılmaz: örneğin UDRP’de kötü niyetli kayıt ve kullanım birlikte aranırken .tr düzenlemesinde kötü niyetli tahsis veya kullanım ölçütü vardır.
11Markamın adını taşıyan alan adını başkası aldı; devrini isteyebilir miyim?
Marka tescili alan adını otomatik devretmez. Uzantı, kayıt tarihi, alan adını kullanan kişinin hak veya meşru menfaati ve kötü niyet iddiası incelenir. Koşullara göre UDRP, .tr uyuşmazlık çözüm mekanizması veya mahkeme yolu gündeme gelebilir; sonuç garanti edilemez.
12Alan adı sahibi devretmiyorsa mutlaka dava mı açmalıyım?
Her durumda değil. .com gibi UDRP kapsamındaki uzantılarda uygun koşullarla bir uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcısına başvurulabilir; WIPO bunlardan biridir. .tr uzantılarında TRABİS mekanizması ayrıdır. Mahkemeye başvuru imkânı saklıdır; doğru yol alan adı ve delillere göre seçilir.
13Alan adını ajans veya eski çalışan kendi hesabına kaydettiyse ne yapılabilir?
Önce kayıt sahibi ve kayıt kuruluşu bilgileri, hizmet veya iş sözleşmesi, alan adı için verilen talimatlar, faturalar ve yazışmalar korunmalıdır. Uyuşmazlık yalnız marka benzerliğinden değil sözleşme ve yetki ilişkisinden de doğabilir. Devir talebinin dayanağı ve uygun başvuru yolu bu kayıtlara göre belirlenir.
14Alan adı uyuşmazlığında hangi deliller önemlidir?
Marka veya ticaret unvanı kayıtları, ilk kullanım ve tescil tarihleri, alan adının kayıt geçmişi, sitenin tarihli görüntüleri, satış veya devir teklifleri ve taraflar arasındaki yazışmalar önem taşıyabilir. Hukuka uygun biçimde elde edilmiş kayıtların bağlamı da değerlendirilir.
15UDRP başvurusunda hangi koşullar birlikte aranır?
Alan adının markayla aynı veya karıştırılacak derecede benzer olması, alan adı sahibinin hak veya meşru menfaatinin bulunmaması ve alan adının kötü niyetle hem tescil edilip hem kullanılması gerekir. Marka tescili tek başına yeterli değildir; kayıt ve kullanım delilleri birlikte incelenir.
16.tr alan adı uyuşmazlığında WIPO/UDRP mi, TRABİS mi kullanılır?
.tr uzantılarında TRABİS kapsamındaki uyuşmazlık çözüm mekanizması ve yetkili hizmet sağlayıcıları değerlendirilir; UDRP otomatik uygulanmaz. Hak sahipliği, meşru menfaat ve kötü niyet koşulları somut dosyaya göre incelenir; mahkeme yolu da ayrıca değerlendirilebilir.
17Alan adımın süresi dolmak üzereyse veya başka hesaba taşınıyorsa ne yapmalıyım?
Önce kayıt kuruluşu hesabına, yenileme tarihine, kayıt sahibi bilgisine ve transfer kayıtlarına erişim korunmalıdır. Uyuşmazlık varsa sözleşme, fatura ve yazışmalar saklanmalı; kayıt kuruluşunun geçici koruma imkânları ile uygun hukuki yol gecikmeden değerlendirilmelidir.
18Türkiye’de tescilli markam yurt dışında da korunur mu?
Türkiye’deki tescil tek başına bütün ülkelerde koruma sağlamaz. Hedef pazardaki ulusal veya bölgesel haklar, Madrid Sistemiyle belirlenen ülkeler, önceki haklar ve kullanım durumu ayrı incelenir.
19Madrid Sistemi başvurusu bütün dünyada geçerli marka verir mi?
Hayır. Uluslararası başvuruda koruma istenen üye ülke veya bölgeler belirlenir; ilgili ofisler kendi hukukları çerçevesinde korumayı reddedebilir veya kabul edebilir. Temel başvuru/tescil bağı, sınıflar ve ülke seçimi kontrol edilir.
20AB markası ile Madrid başvurusu arasında nasıl seçim yapılır?
EUIPO başvurusu AB genelinde tek bir bölgesel marka yoludur. Madrid Sistemi ise belirlenen üyelere başvuruyu merkezileştirir ve AB de belirlenebilir. Mevcut haklar, hedef ülkeler, maliyet ve olası itirazlar birlikte karşılaştırılır.
21Lahey Sistemiyle yaptığım tasarım başvurusu her ülkede kesin korunur mu?
Hayır. Lahey Sistemi belirlenen ülkeler için tek başvuru imkânı verir; ilgili ofis kendi hukuku uyarınca korumayı reddedebilir. Tasarımın ilk açıklanma tarihi ve hedef pazarlar başvuru öncesinde incelenmelidir.
22PCT başvurusu doğrudan uluslararası patent verir mi?
Hayır. PCT ortak bir başvuru ve uluslararası aşama sağlar. Patent verilip verilmeyeceğine ulusal veya bölgesel aşamada ilgili ofisler karar verir; süre, maliyet ve ülke seçimi ayrıca planlanır.
23Yazılım veya eserim yurt dışında tescilsiz korunabilir mi?
Bern Sözleşmesi kapsamındaki eserlerde koruma kural olarak şekle bağlı olmadan doğar; ancak hak sahipliği, koruma kapsamı ve ihlal yolu ilgili ülkenin hukukuna göre incelenir. Kaynak dosyalar, yaratım tarihi ve lisans zinciri önemlidir.
24Yurt dışındaki satıcı markamı taşıyan taklit ürün satıyorsa ne yapabilirim?
Önce ürün, satıcı, platform ve ülke bağlantısı ile ilgili tesciller belirlenir; ilan ve satış delilleri tarihli korunur. Platform bildirimi, yerel hukuki yol ve uygun yerde gümrük müdahalesi ayrı değerlendirilir.
25Ticari sırlarımı yalnızca gizlilik sözleşmesiyle koruyabilir miyim?
Gizlilik sözleşmesi önemlidir; bilgiye erişim sınırları, kayıt düzeni ve makul teknik-idari önlemler de gerekir. Bilginin gizli niteliği ve çalışan, tedarikçi veya iş ortağının erişimi somut olarak incelenir.
26Uluslararası lisans sözleşmesinde neler açıkça belirlenmeli?
Ülke, ürün veya hizmet, süre, münhasırlık, alt lisans, kalite denetimi, kullanım bedeli, raporlama, fesih, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözümü açıkça düzenlenmelidir. Marka, yazılım ve teknik bilginin devri birbirine karıştırılmamalıdır.
27Yabancı ülkedeki ihlal için Türkiye’de tek başvuru yeterli olur mu?
Her durumda değil. Koruma ve yaptırımın ülkeselliği, ihlalin gerçekleştiği yer, satıcı ve platformun konumu ile sözleşmedeki yetki hükümleri birlikte incelenir. Birden fazla ülkede ayrı başvuru gerekebilir.
28Markamı taklit eden Instagram hesabı nasıl kapattırılır?
Profil ve ilan bağlantılarıyla tarihli delilleri koruyun. Marka tescili, resmî hesap ve yanıltıcı kullanım ilişkisini göstererek uygun platform bildirimini yapın. Instagram hesabı inceleyebilir; tescil belgesi tek başına otomatik kapatma veya kullanıcı adı devri sağlamaz.
29Instagram’da sahte ürün ilanı varsa tüm hesabın kapatılmasını isteyebilir miyim?
İlanın kaldırılması, reklamın durdurulması ve hesabın kapatılması farklı incelemelerdir. Hangi ürün ve içerikte hangi hakka dayanıldığı somutlaştırılır. Platformun kararı garanti edilemez; marka hakkından doğan hukuki talepler ayrıca değerlendirilir.
30Sahte Instagram hesabı paylaşımını silerse delil kalır mı?
Silinmeden önce tam bağlantı, kullanıcı adı, tarihli görüntü, ilan ve yazışmalar hukuka uygun biçimde korunmalıdır. Ekran görüntüsünün yeterliliği uyuşmazlığa göre değişir; gerektiğinde usulüne uygun delil tespiti değerlendirilir.
31Instagram marka şikâyetimi reddederse ne yapabilirim?
Kararı ve başvuru numarasını saklayın. Hak sahipliği, tescil kapsamı, içeriğin bağlantısı ve şikâyet kategorisini yeniden inceleyin. Platformdaki inceleme olanağı veya ayrı hukuki başvuru somut ihlale göre değerlendirilebilir.
32Instagram şikâyeti YouTube veya X’teki sahte hesabı da kaldırır mı?
Hayır. Her platformda hesap, kanal veya içerik bağlantısı ve hak sahipliği dayanağıyla ayrı bildirim yapılır. YouTube ve X’in taklit ve marka politikaları farklıdır; şikâyet otomatik kaldırma veya kullanıcı adı devri sağlamaz.
İlgili mevzuat ve resmî kaynaklar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu · SMK (TR)
- Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik (TR)
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu · FSEK (TR)
- TÜRKPATENT · Marka (TR)
- WIPO · Madrid Sistemi başvuru ve ülke seçimi (EN)
- EUIPO · AB markası başvuru yolları (EN)
- WIPO · Lahey tasarım sistemi (EN)
- WIPO · PCT Başvuru Rehberi (EN)
- WIPO · Uluslararası telif koruması SSS (EN)
- Avrupa Komisyonu · Fikrî haklar için gümrük müdahalesi (EN)
- WIPO · Teknoloji transferi sözleşmeleri (EN)
- WIPO · Ticari sırların korunması (EN)
- WIPO · Yapay zekâ ve taklit ürün incelemesi (EN)
- EUIPO · Yapay zekâ, insan denetimi ve yönetişim (EN)
- WIPO · UDRP rehberi (EN)
- ICANN · UDRP politikası (EN)
- TRABİS · Alan adı uyuşmazlıkları (TR)
Bu içerik Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkindir. Yabancı hukuk ve sınır ötesi işlemler ayrıca değerlendirilir.
İçerikler genel bilgilendirme içindir; kişisel hukuki görüş niteliğinde değildir. İletişim kurulması tek başına avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Markanızın dijital dünyadaki izleri.
Yapay zekâ destekli görsel ve metin karşılaştırmaları, şüpheli ürün ilanlarının ön incelemesinde kullanılabilir. Teknik eşleşmenin hukuki anlamı; tescil, ürün ve kullanım bağlamıyla birlikte değerlendirilir.
İlgili çalışma alanını inceleyinİnceleme çerçevesi
Hak ve kapsam
Marka, tasarım veya eser üzerindeki hak; ilgili ürün, pazar ve kullanım biçimi belirlenir.
Teknik bulgular
Tarama yazılımı kullanılacaksa erişim yetkisi, veri kaynakları ve kayıt yöntemi önceden tanımlanır.
Hukuki değerlendirme
Eşleşmeler bağlamıyla incelenir; delil, başvuru muhatabı ve talebin koşulları ayrı değerlendirilir.
Ürün ve satış ilanları
Ürün görselleri, logo kullanımı ve ilan açıklamalarındaki benzerlikler şüpheli kayıtları ayırmaya yardımcı olabilir. Orijinallik, tedarik ve yetkili satış ilişkisi ayrıca incelenir.
Marka taklidi ve sahte hesaplar
Markayla bağlantılıymış izlenimi veren hesaplar, alan adları ve satış sayfaları; hak sahipliği, kullanım bağlamı ve karıştırılma ihtimali bakımından ele alınır.
İçerik ve dijital itibar
Paylaşımın adresi, zamanı ve bağlamı korunur. Hukuka uygun eleştiri ile yanıltıcı açıklama veya kişilik hakkı ihlali birbirinden ayrılır.
Yapay zekâ eşleşmeleri ön bulgudur. Bir ürünün sahte olduğunu veya hak ihlalini tek başına kanıtlamaz; insan incelemesi ve hukuki değerlendirme gerekir.
Markanızın dijital adresi de korunmalı.
Benzer bir domain, sahte satış sitesi veya yanıltıcı e-posta adresiyle karşılaştığınızda önce marka hakkı, kayıt geçmişi ve kullanım incelenir. UDRP, WIPO başvurusu ve .tr uyuşmazlıkları farklı koşullarla ele alınır.
Alan adı uyuşmazlıkları rehberini okuyunMarka ve alan adı kayıtlarının birlikte değerlendirilmesi
WIPO başvurusu için hak, tarih ve delil hazırlığı
Alan adı devri, içerik kaldırma ve tazminat yollarının ayrılması
